تحلیل بازار پتروشیمی و پلیمر ایران — یکم دی‌ماه ۱۴۰۴

بازار پتروشیمی ایران در آستانه آغاز دی‌ماه ۱۴۰۴ تحت تأثیر سه محرک هم‌زمان قرار دارد: (۱) افزایش پلکانی و جهش نرخ‌های ارزی که «دلار توافقی» را به متغیر محوری تبدیل کرده، (۲) رقابت‌های شدید گروهی در تالار بورس کالا برای گریدهای خاص و (۳) واکنش واگرا در بازار آزاد بین پلی‌پروپیلن‌ها و پلی‌اتیلن‌ها. در این گزارش جامع که مبتنی بر داده‌های ارسالی شما از ۲۹ و ۳۰ آذر و تحلیل‌های هفتگی است، روندها، آمار کلیدی، دلایل ساختاری و توصیه‌های عملی برای فعالان صنعت بررسی شده است.

۱ — چرا بازار از «کالا» به «ارز» منتقل شده است؟

سه عامل بنیادی این تغییر را توضیح می‌دهند:

• مبنای قیمت‌گذاری بورس کالا: قیمت‌های پایه به دلار توافقی وابسته‌اند؛ لذا هر حرکت این نرخ، به سرعت در قیمت‌های پایه منعکس می‌شود.
• اختلاف روانی با دلار آزاد: وقتی شکاف میان دلار توافقی و آزاد بزرگ و ناپایدار باشد (مقادیر ارسالی شما نشان از شکاف بالای ۵۵ هزار تومان و درصدی بیش از ۷۰٪ داشته)، خریداران با «انتظارات دلاری» رفتار می‌کنند — یعنی قیمت نهایی معاملات را بر اساس دلار آزاد یا نرخ موردانتظار می‌سنجند.
• رفتار پوشش ریسک: بازیگران بزرگ برای محافظت از حاشیه سود، خریدهای پیش‌دستانه انجام می‌دهند و این درخواست تقاضای کاذب یا پوششی را تشدید می‌کند.

۲ — عملکرد بازار در بازه ۲۵ آذر تا یکم دی (تحلیل روندها و ارقام کلیدی)

بر اساس مجموعه داده‌هایی که ارسال کردید، مجموعه‌ای از پدیده‌های هم‌پوشان رخ داده است:

این ارقام نشان می‌دهند که حتی وقتی عرضه نسبی افزایش یافته (مثلاً افزایش تنی عرضه‌ها برای برخی روزها)، تقاضای موثر و تغییر انتظارات ارزی می‌تواند قیمت‌ها را به سمت بالا بکشد — خصوصاً در گریدهای حساس به تأمین یا با کاربرد صنعتی بالا.

۳ — واگرایی مهم: چرا PP بالا می‌رود و PE کاهش یا اصلاح می‌بیند؟

در میان داده‌ها یک الگوی واضح دیده می‌شود: پلی‌پروپیلن‌ها (PP) — به‌خصوص گریدهای شیمیایی و برخی نساجی‌ها — با تقاضای پوششی و رقابت بالا مواجه‌اند، در حالی که پلی‌اتیلن‌ها (PE) در بخش‌هایی وارد فاز اصلاحی شده‌اند. دلایل ساختاری:

• تقاضای صنعتی متمرکز: برخی صنایع پایین‌دستی (مثلاً نساجی، قطعه‌سازی و برخی بسته‌بندی‌های فنی) نیاز به PP با مشخصات معین دارند و انعطاف‌پذیری جایگزینی کم است.
• عرضه هدفمند تولیدکنندگان: تغییرات عرضه در گریدهای پرمصرف PE (مثلاً کاهش عرضه 0035 بندرامام) فشارهای قیمتی موضعی ایجاد کرده اما در مجموع تقاضا کمتری نسبت به PP جذب کرده است.
• اثر پیش‌دریافت و رگولاتوری: اعمال پیش‌دریافت ۱۰۰٪ برای برخی گروه‌ها باعث شده تقاضای سفته‌بازانه برای آن‌ها کاهش یابد اما تقاضای واقعی (مؤثر) همچنان برای PP قوی باقی بماند.

۴ — تحلیل معاملاتی (نمونه‌های میدانی از بورس کالا و بازار آزاد)

موارد بارز از معاملات اخیر که در داده‌های شما آمده‌اند:

• Z30G مارون: رقابت تا ۱۳۱٪ و افزایش چشمگیر قیمت — نشان از تقاضای فشرده و احتمالی کمبود نسبی در کوتاه‌مدت.
• پلی‌استایرن 1540 (تبریز): رقابت نزدیک به ۵۰٪ — نمونه تقاضای بسیار بالا در گروه استایرن‌ها.
• عرضه 020 بندرامام: بازگشت با ۱,۷۰۰ تن — می‌تواند فشار تقاضا را در گروه سبک فیلم تعدیل کند، اما اثر آن وابسته به تقاضای روز بازار است.

نتیجهٔ میدانی این است که بازار «کشف قیمت» را سریع‌تر از گذشته انجام می‌دهد و گریدهایی که سازگاری جایگزینی کمی دارند، پیشگام افزایش پرمیوم هستند.

۵ — ریسک‌ها و سناریوهای محتمل (کوتاه‌مدت تا یک هفته)

سه سناریوی کلیدی که فعالان باید برای هر یک آماده باشند:

1. سناریوی غالب - ادامه افزایش پلکانی دلار توافقی: قیمت‌های پایه به‌صورت مرحله‌ای بالا می‌رود؛ بازار آزاد هم پی‌درپی خودش را تنظیم می‌کند؛ استراتژی: خرید هدفمند، عدم انبارش هیجانی.
2. سناریوی ثانویه - تثبیت نرخ توافقی اما با شتاب در دلار آزاد: فشار روانی بالا می‌ماند؛ رقابت برای گریدهای کلیدی ادامه خواهد یافت؛ استراتژی: قفل‌کردن تامین برای گریدهای بحرانی از طریق قراردادهای کوتاه‌مدت.
3. سناریوی حداقلی - مداخله سیاست‌گذار برای کاهش شکاف ارز: احتمال کاهش پرمیوم معاملات و اصلاح قیمتی وجود دارد؛ استراتژی: از فرصت کاهش قیمت برای بازسازی موجودی با شرط مدیریت نقدینگی بهره ببرید.

۶ — توصیه‌های عملی (عملیاتی برای مدیران خرید و تدارکات)

۱) اولویت‌بندی خرید بر اساس MAPE (مصرف واقعی) و نه صرفاً روی فرصت‌های قیمتی کوتاه‌مدت؛ ۲) انعقاد قراردادهای کوتاه‌مدت با تأمین‌کنندگان معتبر برای گریدهای بحرانی (مانند Z30G، 1540)؛ ۳) ردیابی روزانه صفحه قیمت‌های روزانه دیاکوپلاستیک برای به‌روزرسانی برنامه‌ریزی خرید: قیمت روزانه مواد اولیه پتروشیمی؛ ۴) در صورت امکان، افزایش حجم پوشش ریسک ارزی (هجینگ) یا استفاده از قراردادهای سلف مشخص برای گریدهای پرتقاضا.

جمع‌بندی روزانه و هفتگی

جمع‌بندی روزانه (یکم دی ۱۴۰۴): بازار تحت تسلط دلار توافقی است؛ تا زمانی که روند افزایش این نرخ ادامه داشته باشد، اصلاح قوی در قیمت‌ها محتمل نیست و بازار در حال تثبیت سطوح جدید است. تقاضای مؤثر برای برخی گریدها بالا و رقابتی باقی می‌ماند.

جمع‌بندی هفتگی: هفته اول دی‌ماه تصویر بازار را به یک ساختار دوگانه تبدیل کرد: از یک سو، تقاضای پوششی و رقابت قوی برای PP و برخی استایرن‌ها؛ از سوی دیگر، اصلاح قیمتی در بخش‌هایی از پلی‌اتیلن‌ها. ترکیب افزایش دلار توافقی و بازتنظیم عرضه‌ها (بازگشت یا غیبت گریدها) می‌تواند هفته‌های آتی را پرنوسان نگه دارد.

برای تحلیل‌های پیوسته و جدول‌های دقیق قیمتی (به‌روزرسانی روزانه)، صفحه قیمت‌ها و بخش اخبار پتروشیمی دیاکو پلاستیک را دنبال کنید.

📊 مشاهده جدول قیمت‌های روزانه📰 آخرین اخبار پتروشیمی